Poczucie głodu a poziom cukru we krwi

Czy poziom cukru we krwi ma wpływ na to jak głodni się czujemy?
Zapewne nie raz słyszeliście gdy ktoś głodny mówi: „mam niski cukier”, „spadł mi cukier (we krwi)”.
Podobnie, jeśli interesujecie się dietetyką i żywieniem mogliście słyszeć, że słodycze powodują nagłe wahania cukru we krwi –  poziom glukozy i insuliny we krwi gwałtownie rośnie i równie gwałtownie spada, sprawiając, że czujecie się głodni.

Naukowcy postanowili przetestować tę hipotezę, sprawdzając ile prawdy się w niej kryje.

Opis badania

Grupa naukowców z Uniwersytetu w Lübeck pod przewodnictwem profesora Bernarda Schultesa w celu sprawdzenia jak poziom glukozy we krwi ma się do uczucia głodu, sytości i apetytu przeprowadziła badanie skrzyżowane pojedynczo-ślepe na 15 zdrowych mężczyznach 1)Schultes B, Panknin AK, Hallschmid M, et al. Glycemic increase induced by intravenous glucose infusion fails to affect hunger, appetite, or satiety following breakfast in healthy men. Appetite. 2016;105:562-6. – to znaczy, że badacze dwa razy (w inne dni) przebadali całą grupę pod wpływem różnych warunków, a badani nie byli świadomi jakiej procedurze są poddawani.

Badanie przebiegało w ten sposób, że badanym podano lekkie śniadanie (dwa batony zbożowe, w sumie 218kcal) a godzinę później podawano im dożylnie:
1) jednego dnia 500ml 10-procentowwego roztworu glukozy;
2) innego dnia 500ml 0,9-procentowego roztworu soli fizjologicznej.

W różnych odstępach czasu pobierano próbki krwi, a przed każdym poborem próbki badani mężczyźni wypełniali kwestionariusz w którym były pytania, gdzie oceniali oni między innymi swój poziom głodu, apetytu, sytości oraz poczucia najedzenia („pełności”). Następnie przeprowadzono analizę statystyczna wyników.

Wyniki badania

Jak przypuszczano, podanie roztworu glukozy po posiłku podniosło zarówno poziom glukozy jak i insuliny we krwi, poziom glukozy  po zakończeniu podawania spadł poniżej wartości początkowej (na czczo), poziom insuliny natomiast wrócił do poziomu porówywalnego z poziomem początkowym.

Poziom poziom głodu, apetytu, sytości oraz poczucia najedzenia („pełności”) po podaniu roztworu glukozy oraz roztworu soli fizjologicznej nie różniły się istotnie między sobą (Diagram 1).

Diagram 1

Diagram 1. Poziomy apetytu, głodu, pełności i sytości po podaniu roztworów glukozy i soli fizjologicznej.

Wyniki ocenionych parametrów: (A) głodu, (B) apetytu, (C) sytości, (D) pełności po spożyciu pokarmu (snack) a następnie podaniu roztworu glukozy (czarne kółka), oraz roztworu soli fizjologicznej (białe kółka).

 

Podsumowanie i dyskusja

[stextbox id=”info”]Badanie zostało przeprowadzone na zdrowych mężczyznach. Wyniki te nie dotyczą osób, u których występuje stan hipoglikemii, np. chorych na cukrzycę.[/stextbox]

Wyniki badania pozwalają podważyć popularną hipotezę, według której wahania glukozy we krwi (tym samym insuliny) wpływają bezpośrednio na odczucie głodu.
Oczywiście to nie znaczy, że poziom glukozy we krwi jest całkowicie bez znaczenia. Przeprowadzone badania wskazują, że hipoglikemia, czyli spadek glukozy we krwi poniżej 3,0 mmol/l (55 mg/dl)2)Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2010. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. „Diabetologia Praktyczna”. DP 2010, tom 11, supl. A. Via Medica. ISSN 1640–8497 (pol.). może powodować wzrost poczucia głodu3)B. Schultes, K.M. Oltmanns, W. Kern, H.L. Fehm, J. Born, A. Peters Modulation of hunger by plasma glucose and metformin The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 88 (3) (2003), pp. 1133–11414)B. Schultes, W. Kern, K. Oltmanns, A. Peters, S. Gais, H.L. Fehm, et al. Differential adaptation of neurocognitive brain functions to recurrent hypoglycemia in healthy men Psychoneuroendocrinology, 30 (2) (2005), pp. 149–161, aczkolwiek nie jest to stan, który występuje powszechnie przez dłuższy czas u zdrowych ludzi.
Wyniki badania pozwalają również podjąć polemikę z popularną koncepcją, która mówi, że spożywanie produktów o wysokim indeksie glikemicznym sprzyjają uczuciu głodu, tym samym sprzyjają tyciu.

Zdaniem dr Stephana Guyeneta mózg bierze pod uwagę bardzo dużą ilość sygnałów w celu określenia poziomu energii organizmu i na tej podstawie determinuje uczucie głodu czy sytości. Poziom glukozy jest tylko jednym z tych sygnałów i zdecydowanie nie jest kluczowym dla zdrowych ludzi. Ważniejszymi predyktorami są poziomy hormonów –  leptyny, CCK, GLP-1, glukagonu, amyliny, greliny oraz sygnały docierające do mózgu z jelit za pośrednictwem nerwu błędnego.5)Guyenet SJ, Schwartz MW. Clinical review: Regulation of food intake, energy balance, and body fat mass: implications for the pathogenesis and treatment of obesity. J Clin Endocrinol Metab. 2012;97(3):745-55.

Piśmiennictwo   [ + ]

1. Schultes B, Panknin AK, Hallschmid M, et al. Glycemic increase induced by intravenous glucose infusion fails to affect hunger, appetite, or satiety following breakfast in healthy men. Appetite. 2016;105:562-6.
2. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2010. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. „Diabetologia Praktyczna”. DP 2010, tom 11, supl. A. Via Medica. ISSN 1640–8497 (pol.).
3. B. Schultes, K.M. Oltmanns, W. Kern, H.L. Fehm, J. Born, A. Peters Modulation of hunger by plasma glucose and metformin The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 88 (3) (2003), pp. 1133–1141
4. B. Schultes, W. Kern, K. Oltmanns, A. Peters, S. Gais, H.L. Fehm, et al. Differential adaptation of neurocognitive brain functions to recurrent hypoglycemia in healthy men Psychoneuroendocrinology, 30 (2) (2005), pp. 149–161
5. Guyenet SJ, Schwartz MW. Clinical review: Regulation of food intake, energy balance, and body fat mass: implications for the pathogenesis and treatment of obesity. J Clin Endocrinol Metab. 2012;97(3):745-55.

Jestem technologiem żywności, pasjonatem aktywności fizycznej, dietetyki oraz wszystkiego, co krąży wokół ewenementu jakim jest obecnie branża fitness i wellness.